Op wijnreis door de Loire; Sancerre

Een wijnreis langs de Loire kan eigenlijk maar op twee manieren. Je begint of aan de kust en gaat landinwaarts richting Nantes, Tours of Orleans. Of je begint bij de bron en volgt de rivier richting de zee. Voor deze wijnreis beginnen we bij de bron. De Loire ontspringt in de Ardeche en is de langste rivier van Frankrijk. Als we de Loire een stukje volgen komen we uit bij een klein plaatsje met iets meer dan 1200 inwoners: Sancerre.

Sancerre. Daar begint ons wijnavontuur van vandaag.

Even een stukje achtergrond: Sancerre

Sancerre is een historische wijnstreek in de Loire, beroemd om frisse Sauvignon Blancs en elegante Pinot Noirs. Sancerre wijnen zijn ontzettend populair in Nederland vanwege het hoge ‘knisperende’ karakter. Vanwege de gigantische populariteit wordt Sancerre wijn vaak als ‘duur’ ervaren. Maar is schaarste gelijk aan kwaliteit?  

Alle wijnen van Sancerre ontdekken? Bekijk de categorie Sancerre wijnen

Schaarste en kwaliteit, gaat dat hand in hand?

In Sancerre staan één druivensoort echt centraal: Sauvignon Blanc. Bijzonder geliefd onder wijnliefhebbers vanwege haar grote ‘kameleongehalte’. Je herkent Sauvignon Blanc gemakkelijk maar heeft op elk terroir (dat is de ondergrond gecombineerd met het klimaat) een totaal ander karakter. De druif past zich als het ware aan haar omgeving aan.

Een Sancerre Sauvignon Blanc herken je aan hoge zuren en een strak mondgevoel. Sancerre wijnen worden vaak beschreven als wijnen met een hoge mineraliteit. Maar wat is dat eigenlijk; wijn met mineraliteit?

Mineraliteit in wijn is een moderne, veelgebruikte term voor een specifieke, droge smaaksensatie die doet denken aan natte stenen, krijt, vuursteen of zilte smaken. Het duidt vaak op een wijn met hoge zuren, veel structuur en een 'strak' mondgevoel, vaak geassocieerd met een verfijnde kwaliteit.

Die verfijnde kwaliteit vind je terug in Sancerre Sauvignon blancs.

Over Sancerre zelf

De wijnbouw rond Sancerre gaat ver terug. Al in de Middeleeuwen was Sancerre bekend om haar witte wijnen; ze werden zelfs geserveerd aan Franse koningen en pausen.

Het kleine Sancerre lag strategisch aan de Loire en had veel  handelsverkeer via de rivier. Tot 1885 maakten Gamay en Pinot Noir deel uit van de wijngaarden. Na de verwoestende phylloxera­epidemie  (een ziekte die bijna alle druivenstokken destijds aantastte) eind 19e eeuw werden de wijngaarden opnieuw aangeplant, grotendeels met Sauvignon Blanc (die toen beter herplantte op de Amerikaanse onderstammen); Pinot Noir bleef in bescheidener mate bewaard.

Door deze heraanplant werd Sauvignon Blanc vanaf de vroege 20e eeuw hét kenmerk van Sancerre. In 1936 kreeg wit Sancerre officieel AOC-status, gevolgd door rood en rosé in 1959. Tegenwoordig is Sancerre met ruim 3.000 hectare een relatief klein appellationgebied maar met hoge reputatie.

Klimaat van Sancerre

Het klimaat is continentaal: warme, korte zomers en strenge winters. De wijngaarden hebben last van vroege voorjaarsvorst (doordat het gebied ver van de zee ligt).

Terroir van Sancerre  

Sancerre kent drie hoofdtypen bodem: de beroemde “terres blanches” .

Namelijk: Kimmeridgian-metsel'', (ongeveer 40% van de wijngaarden) op steilere hellingen, de “caillottes” (kleine kalkstenen, eveneens ca. 40%, vooral rondom het stadje Sancerre en in Bué) en de vuursteenrijke (siliciumhoudende klei) gronden (ca. 15%) op de hogere oostelijke heuvels.

De terres blanches geven wijnen vol power en structuur met rijp fruit en potentie om te ouderen. De caillottes (witte kalkkiezel) leveren frisse, rijke wijnen met minerale toetsen. De flinthoudende gronden (met vuursteen) slaan warmte op en geven uitgesproken aromas van citrus en mineraliteit met vaak een rokerige ondertoon. Samen zorgen deze bodemlagen voor de grote diversiteit in Sancerre-wijnen. Het gematigde maar continentale klimaat (beïnvloed door de Loirerivier en omliggende bebossing) geeft koude winters en relatief lange kou-inval tot in het voorjaar. In de wijngaard betekent dit dat men extra op de vorst moet letten en soms kan uitlopen tot laat in mei.

Afbeelding: Wijngaarden op de kalkrijke hellingen rond Sancerre. Deze “caillottes” (op foto vooral de witte kalkstenen) bepalen mede het karakter van de frisse sauvignon wijnen.

Domaine Nicolas Millet: geschiedenis en wijngaarden

Nu je bijgespijkerd bent over Terroir en klimaat kunnen we concreet worden. Want wat weet je nou echt over een wijnregio zonder dat je in contact bent met de maker?

Nicolas Millet - eigenaar van Nicolas Millet

Het Domaine des Côtes Blanches – bekend als Nicolas Millet – is een familiebedrijf met roots uit de 18e eeuw. Het begon al in de jaren 1700 met slechts 0,5 ha wijngaard (en wat akkers en fruitbomen). In de 19e eeuw groeide het naar zo’n 3 ha, beplant met Gamay en Pinot Noir. Na de filoxera is in de vroege 20e eeuw overgestapt op Sauvignon Blanc voor de witte Sancerre’s. Pierre en Bernard Millet (broers) namen het in 1940 over, waarna Francois (zoon van Bernard) in 1973 het domein uitbreidde naar ca. 10 ha en systematisch selectie per perceel toepaste (Sauvignon voor wit, Pinot Noir voor rood/rosé). Tegenwoordig bewerkt Nicolas Millet (9e generatie) het bedrijf met de familietradities, maar ook met moderne ideeën zoals bio‑en biodynamische landbouw.

De Millet familie, al heel lang wijnmakers

Biologisch en deels biodynamisch

Nicolas Millet hecht veel waarde aan natuurlijke, “minimale interventie” wijnbouw. Het is biologisch gecertificeerd (vanaf 2021) en men experimenteert met biodynamische technieken (dekgewassen, preparaten 500/501, natuurlijke preparaten zoals paardenbloem, brandnetel, zelfs magere melk tegen meeldauw).

Meer weten over biodynamische wijnbouw? Lees ons blog; Biodynamische wijn; sterren in een fles

De wijngaarden worden biologisch bemest (compost, stalmest), licht gesnoeid (Guyot) en voortdurend door de hand uitge­dund. Oogsten gebeuren bij voorkeur met de hand voor optimale selectie.

In de kelder houdt Nicolas het simpel: géén toevoeging van zwavel bij gisten; elk perceel wordt apart vergist (in RVS of eiken, afhankelijk van het type wijn) zonder snelle extractie. De wijnen rijpen meestal “sur lie” (op de gist) 8-12 maanden, vaak op grote eiken vaten of vaten én RVS (voor frisse stijl). Pas voor botteling vindt een lichte filtering plaats; vaak gebeurt bottelen met behulp van de zwaartekracht om de wijn zacht te behandelen. Het resultaat is een zuivere, krachtige wijn die zijn terroir tentoonspreidt.

De kelders zijn overigens niet hip modern – op het domein geldt: de natuur beslist, de wijnmaker volgt.

Elk bottelingstap gebeurt handmatig. Er ontstaan soms wat natuurlijke bezinksel, ook als jij zijn wijnen zou kopen, maar dat is juist een kwaliteitskenmerk van wijnen die weinig gemanipuleerd zijn.

Smaakprofielen en spijscombinaties

Typisch voor Sancerre Blanc (100% Sauvignon Blanc) zijn aroma’s van citrus (grapefruit, limoen), steenfruit (perzik), en vaak licht exotisch fruit (mango, passionfruit) met een duidelijke, levendige mineraliteit. De frisheid (straffe zuurgraad) en karakteristieke kalk-/vuursteensmaak zijn kenmerkend. Invloeden van bodemtypen zijn hoorbaar: terres blanches-wijnen zijn vaak rijker, voller en hebben bewaarpotentieel (complexe boeketten van bloemen en geel fruit). Caillottes-wijnen neigen naar een goede balans tussen subtiel fruit en elegante mineraliteit. Silicium-/vuursteen-gronden geven knisperende frisheid en kruidig-flintachtige tonen.

 Nicolas Millet’s wijnen worden vaak gekenmerkt als verfijnd en aromatisch, maar altijd “waar voor je geld” – hij mikt op terroirexpressie in plaats van wijntechniek.

fluweelachtig (door de kalkrijke bodem van Bué), met een frisse zuurgraad. Rood Sancerre heeft minder extract dan noordelijke Bourgognes, maar is sappig en hartig.

Wat eet je bij Sancerre wijn?

Sancerre Blanc past uitstekend bij geitenkaas (denk Crottin de Chavignol) – feitelijk de klassieker – maar ook bij gegrilde vis, schaal- en schelpdieren (oesters, kreeft, mosselen), en lichte salades met citrusdressing. Groene asperges en zachte geitenyoghurt doen het ook goed. Sancerre Rouge combineert mooi met kipgerechten, eend, kalkoen, paté of zelfs lichte wildgerechten, en met zachte kazen. Rosé kan bij charcuterie (hammen, paté), zomerse salade of gegrilde zalm. Door de goede zuurgraad en mineraliteit is vrijwel elk vers zee- of rivierproduct een match.

Bezoekinfo & reistips

Domaine Nicolas Millet (Domaine des Côtes Blanches) ligt aan de Rue de Venoize 75, Bué (18300), op ongeveer 10 km ten oosten van de stad Sancerre. Openingstijden (winkel/proeverij) zijn doordeweeks overdag (ma-vr, niet in weekend), maar het is verstandig eerst even te bellen of mailen. De proeverij is kleinschalig en op afspraak. Je wordt rondgeleid door Nicolas of een familielid. Ook via ONWINE kun je een afspraak maken bij Nicolas Millet. Stuur ons een mailtje en wij regelen de rest.

Rond het domein: Bué is een klein dorpje; combineer een wijnproeverij met een uitstapje naar het middeleeuwse Sancerre (hoog boven de Loire). In Sancerre zelf is de beroemde Maison des Sancerre (een interactief museum) een aanrader: je leert er over bodemlagen, zie je een 3D-film, kunt bodemstalen voelen en proeven de regionale cuvées. Ook leuk zijn de panorama’s vanaf de Tour des Fiefs en de nabijgelegen kaasboerderij van Chavignol, waar de lokale geitenkaas wordt gemaakt. Houd in de zomer rekening met wisselvallig weer – een vestje is soms nodig (‘het Loire-draai-jasje’).

Reistips: De Cher-regio biedt ook wandel- en fietsroutes door wijngaardlandschappen. Eet lokaal: probeer poulet de Bresse, verse vis uit de Loire of een tarte tatin als toetje. Plan je bezoek idealiter in het voorjaar (april-mei) of vroege herfst (oogsttijd, september) voor maximale sfeer. Let op: veel wijndomeinen zijn in het weekend gesloten, reserveer dus vooraf.