Bestaan er wijnen zonder sulfiet?

Sulfiet. Misschien heb je er weleens over gehoord, maar wat is sulfiet in wijn eigenlijk? Waarom wordt het gebruikt en is het schadelijk voor je gezondheid? En wat heeft het te maken met natuurwijn? In deze blog krijg je antwoord op al deze vragen -- inclusief een handige tabel met hoeveel sulfiet er in welke wijn mag zitten.

Het korte antwoord: nee, wijn die 100% sulfietvrij is bestaat niet. Bij elke vergisting ontstaat van nature een kleine hoeveelheid sulfiet. Wél bestaan er wijnen zonder toegevoegde sulfieten -- en dat verschil proef je.

Wat is sulfiet?

Sulfiet is een verzamelnaam voor zwavelhoudende stoffen. Je komt het tegen onder meerdere namen: zwaveldioxide (SO2), E220 tot en met E228, of "sulphites" op Engelstalige etiketten. In wijn komt sulfiet op twee manieren terecht: het ontstaat vanzelf tijdens de vergisting (natuurlijke sulfieten), en veel wijnmakers voegen er extra aan toe als conserveringsmiddel (toegevoegde sulfieten).

Waarom zit er sulfiet in wijn?

Sulfiet wordt om drie redenen gebruikt in wijn:

• Conservering -- sulfiet voorkomt dat de wijn oxideert en houdt hem langer fris.
• Bescherming -- het gaat bacteriën en schimmels tegen, bijvoorbeeld van beschadigde druiven.
• Sturing van de gisting -- met sulfiet kan de wijnmaker de vergisting op een gekozen moment stoppen.

Dat laatste verdient uitleg. Tijdens de vergisting zetten gistcellen suiker om in alcohol; normaal stopt dat vanzelf als de suikers op zijn. Maar soms wil de wijnmaker juist suikers bewaren. Een mooi voorbeeld is de 'San Gròd' Moscato d'Asti DOCG Canelli Bio van Torelli: daar is de vergisting vroegtijdig gestopt, waardoor je een zoetere wijn met een lager alcoholpercentage krijgt.

Hoeveel sulfiet zit er in wijn?

Binnen de EU gelden maximumwaarden voor de hoeveelheid sulfiet in wijn. Ter indicatie:

Etiket-tip: bevat een wijn meer dan 10 mg sulfiet per liter, dan is de vermelding "bevat sulfieten" wettelijk verplicht. Staat die tekst er niet op? Dan zit je vrijwel op nul.

Is sulfiet schadelijk voor je gezondheid?

Voor de meeste mensen is sulfiet veilig, zeker in de hoeveelheden die in wijn zitten. De meeste wijnen blijven ruim onder de wettelijke grens.

Sulfiet is wel een officieel allergeen. Minder dan 1% van de bevolking is er gevoelig voor en kan een milde tot heftige reactie krijgen: hartkloppingen, huiduitslag of, vooral bij mensen met astma,  benauwdheid. Vermoed je een sulfietgevoeligheid, overleg dan met je huisarts. Goed om te weten: sulfiet zit niet alleen in wijn, maar ook in gedroogd fruit, azijn met smaakjes en veel kant-en-klaarmaaltijden.

En de beruchte "hoofdpijnwijn"? Die wordt vaak aan sulfiet toegeschreven, maar daar is geen wetenschappelijk bewijs voor. Wat wél de oorzaak is van hoofdpijn na bepaalde wijnen, is nog altijd niet precies bekend.

Welke wijn heeft weinig sulfiet?

Wijnen met weinig sulfiet zijn wijnen waaraan tijdens het maken niets of nauwelijks iets is toegevoegd. Het beste voorbeeld zijn natuurwijnen: wijnen die zo natuurlijk mogelijk worden gemaakt, met minimale interventie in de wijngaard én in de kelder. Denk aan handmatig oogsten en het vermijden van toegevoegde sulfieten. Neem de Biquette Rouge van La Cavalière: gemaakt zonder toevoeging van chemische gisten, enzymen of andere hulpmiddelen.

Ook wijnen met "geen toegevoegde sulfieten" op het etiket en biologische wijnen bevatten doorgaans duidelijk minder sulfiet dan gangbare wijn.

Zit er meer sulfiet in rode of witte wijn?

Over het algemeen bevat witte wijn meer sulfiet dan rode. Rode wijn krijgt zijn kleur door langdurig contact met de druivenschillen, en die schillen zitten vol tannines en andere natuurlijke antioxidanten die de wijn vanzelf beschermen. Rode wijn heeft daardoor minder toegevoegde sulfieten nodig. Witte wijn mist dat schilcontact, is daardoor kwetsbaarder voor bederf, en krijgt dus vaker extra sulfiet mee.

Oranje wijn: witte wijn met de bescherming van rood

Een interessante tussenvorm is oranje wijn: witte wijn die wordt gemaakt zoals rode wijn, mét langdurig schilcontact. Daardoor krijgt de wijn niet alleen zijn kenmerkende amberkleur en extra structuur, maar ook de natuurlijke antioxidanten uit de schillen, precies de bescherming die gewone witte wijn mist. Oranje wijnen hebben daardoor doorgaans weinig toegevoegde sulfieten nodig en worden vaak door natuurwijnmakers gemaakt. Zoek je een witte wijn met zo min mogelijk sulfiet, dan is oranje wijn een verrassend goed alternatief.

Heeft sulfiet effect op de smaak van wijn?

Te veel sulfiet geeft een onaangename smaak: je merkt het aan een chemische geur en een vlakkere, minder expressieve wijn. Sulfiet kan ook een droger mondgevoel veroorzaken. Sommigen stellen dat het de aromatische expressie en het karakter van de wijn beperkt -- sulfiet wordt dan ook wel gebruikt om alle wijnen van een grote productielijn hetzelfde te laten smaken. Precies het tegenovergestelde van wat een kleine wijnboer wil.

Zo herken je een wijn met veel sulfiet

Door te ruiken kun je vaststellen of een wijn veel sulfiet bevat. Knijp één neusgat dicht, adem gedurende ongeveer een seconde stevig in en uit via het andere neusgat. Ervaar je een prikkelend gevoel in je neus? Dan is er veel sulfiet aan de wijn toegevoegd.

Veelgestelde vragen over sulfiet in wijn

Bestaan er wijnen die helemaal sulfietvrij zijn?

Nee. Bij elke vergisting ontstaat van nature een kleine hoeveelheid sulfiet, dus 100% sulfietvrije wijn bestaat niet. Wijnen zónder toegevoegde sulfieten bestaan wel -- zoek naar natuurwijn of naar "geen toegevoegde sulfieten" op het etiket.

Krijg je hoofdpijn van sulfiet in wijn?

Daar is geen wetenschappelijk bewijs voor. Hoofdpijn na wijn heeft waarschijnlijk andere oorzaken, zoals histamine, alcohol of simpelweg te weinig water. Gedroogde abrikozen bevatten bijvoorbeeld veel meer sulfiet dan wijn, en daar krijgt vrijwel niemand hoofdpijn van.

Hoe weet ik of ik allergisch ben voor sulfiet?

Typische reacties zijn huiduitslag, hartkloppingen of benauwdheid kort na het drinken van wijn of het eten van sulfietrijke producten (zoals gedroogd fruit). Vooral mensen met astma zijn gevoeliger. Vermoed je een sulfietallergie, leg dit dan voor aan je huisarts -- die kan het laten testen.

Bevat biologische wijn minder sulfiet?

Ja, meestal wel. Voor biologische wijn gelden binnen de EU lagere maximumwaarden dan voor gangbare wijn, en veel biologische wijnmakers blijven daar ruim onder. Wil je zo min mogelijk sulfiet, kijk dan naar natuurwijn of naar flessen met "geen toegevoegde sulfieten" op het etiket.

Benieuwd naar wijnen met weinig sulfiet? Bekijk alle natuurwijnen, oranje wijnen en biologische wijnen -- direct van de wijnboer.